دلار در شهریور ۱۴۰۵؛ روایت ۳۰ روزه نوسان، سقف تاریخی و اصلاح بازار

در این یک ماه، بازار آزاد دلار یک مسیر صعودی بسیار پرنوسان را طی کرده است: از محدوده حدود ۱۹۷–۲۰۰ هزار تومان در ابتدای شهریور به محدوده ۲۳۰–۲۳۲ هزار تومان در پایان شهریور رسید؛ در میانه ماه نیز سقف‌هایی بالاتر از ۲۳۴ و حدود ۲۳۶ هزار تومان گزارش شد. داده‌های آرشیوی نرخ نیز همین حرکت را نشان می‌دهد.

اگر مبنا را نرخ حدود ۱۹۷٬۵۰۰ تومان در ۱ شهریور و نرخ حدود ۲۳۱٬۵۰۰ تومان در ۳۰ شهریور بگیریم، رشد تقریبی در این بازه ۱۷ درصد بوده است. البته چون بازار آزاد چندنرخی و لحظه‌ای است، درصد دقیق بسته به ساعت و منبع قیمت می‌تواند متفاوت باشد.

مهم‌ترین اتفاقات ماه 

سه محور اصلی که در گزارش‌ها تکرار می‌شوند

۱. فشارهای سیاسی و تحریمی

بخش قابل توجهی از گزارش‌های رسانه‌ای، جهش دلار را با افزایش ریسک سیاسی، تحریم‌های جدید و اختلال در مسیرهای مالی مرتبط دانسته‌اند. برای نمونه، در اوایل شهریور روزنامه خراسان اختلال در مسیرهای مالی ایران در امارات و نگرانی از فشارهای جدید آمریکا را از عوامل جهش اخیر دانست؛ این تحلیل البته نظر همان روزنامه است و نباید به‌عنوان رابطه علت و معلولی قطعی تلقی شود.

در ۱۸ شهریور نیز گزارش‌هایی درباره تشدید فشار اقتصادی آمریکا و تحریم خطوط هوایی ایران هم‌زمان با جهش دلار منتشر شد.

۲. افزایش تقاضای احتیاطی

در مقابل، رئیس‌کل بانک مرکزی توضیح متفاوتی ارائه کرد. عبدالناصر همتی گفت کمبود جدی ارز برای واردات وجود ندارد و بخشی از فشار بازار ناشی از افزایش تقاضای احتیاطی، سفته‌بازانه و خروج سرمایه است. او همچنین اعلام کرد بانک مرکزی در صورت نیاز آمادگی عرضه تا ۲ میلیارد دلار را دارد.

این نکته مهم است، چون نشان می‌دهد درباره علت رشد دلار، دو روایت متفاوت در فضای خبری وجود داشته است: روایت مربوط به محدودیت عرضه و فشارهای خارجی، و روایت بانک مرکزی درباره نقش تقاضای احتیاطی و انتظارات.

۳. فاصله بازار آزاد و مرکز مبادله

یکی از اتفاقات مهم این ماه، رشد هم‌زمان نرخ‌های رسمی/توافقی بود. نرخ حواله دلار مرکز مبادله از حدود ۱۵۷ هزار تومان در ابتدای شهریور به حدود ۱۶۳ هزار تومان در ۲۱ شهریور رسید. در همین زمان دلار بازار آزاد به محدوده ۲۳۶ هزار تومان رسیده بود.

بنابراین بازار در پایان ماه همچنان با دو سطح قیمتی مهم روبه‌رو بود و نباید نرخ مرکز مبادله را با نرخ بازار آزاد یکی دانست.

نکته جالب در هفته آخر

بعد از ثبت سقف حدود ۲۳۶ هزار تومان در ۲۱ شهریور، دلار وارد یک فاز اصلاحی شد و تا حدود ۲۲۷–۲۲۹ هزار تومان پایین آمد. سپس در روزهای ۲۹ و ۳۰ شهریور دوباره به محدوده ۲۳۰–۲۳۱ هزار تومان برگشت.

در گزارش تجارت‌نیوز در ۳۰ شهریور نیز کاهش روزانه دلار به حدود ۲۲۹ هزار تومان نسبت داده شد و هم‌زمان به اخبار مربوط به مذاکرات و سفر دکتر مسعود پزشکیان به نیویورک اشاره شده است؛ بنابراین این مورد را بهتر است به‌عنوان واکنش بازار به اخبار سیاسی و انتظارات معامله‌گران مطرح کنیم، نه به‌عنوان یک رابطه قطعی.

جمع‌بندی داده‌ای 

بازه: ۱ تا ۳۰ شهریور ۱۴۰۵
ابتدای ماه: حدود ۱۹۷.۵–۲۰۰ هزار تومان
سقف ثبت‌شده در ماه: حدود ۲۳۶ هزار تومان
پایان ماه: حدود ۲۳۰–۲۳۱.۵ هزار تومان
روند کلی: صعودی، همراه با اصلاح کوتاه‌مدت در هفته پایانی
مهم‌ترین محرک‌های مطرح‌شده در گزارش‌ها: تحولات سیاسی و تحریمی، انتظارات تورمی، تقاضای احتیاطی، خروج سرمایه، وضعیت عرضه ارز و سیاست‌های بانک مرکزی.
نکته مهم: این عوامل در منابع مختلف با وزن و تفسیر متفاوت مطرح شده‌اند و نمی‌توان از این گزارش‌ها به‌تنهایی یک علت قطعی برای تغییرات قیمت استخراج کرد.